THE

WILUAM R. PERKINS

LIBRARY

OF DUKE UNIVERSITY

Rare Books

Juvante Trimnol

Theologicam contra Calvinianos EXERCITATIONEM

DE

DISTINCTIONE

Voluntatis Divinoe in Antecedentem & Confequentem

Divina Favente Gratia PR^SIDE

Viro <z%Caxime Reverendo , oAmplifimo at%

Excellentijsimo

DN.BALTASARE BEBELIO,

SS. Theol. Do&. & Prof. P. Celeberrimo, Summi Templi Ecclefiafte & Infpe&ore Collegii Wil-

helmitani Graviflimo , Praceptore ac Patrono fuo fanc"te pieque Venerando.

Tublice examinandam proponet

BALTHASAR GEORGlUS ecfytttMMt/

Gunzenhufanus.

Ad Diem^.Menf Septemb.

sARCENTORATI,

Typis JOHANNIS WlLHELMI TlDEMANNI, "~ANNO M. DC. LXXil. ti

/

jMMi

********************•'********************* Ss^ ^ V»> Vs^ ^ ^ <o> ^ V^j ^ ^ Vs^ <©> 'O) <ea, Se> ^ ^^ Vss ^ V»> ^

\n Nornine SS. ac Indwidua Tj-initatis !

Praeloquium.

QUanta fit Dei bonitas, quam in eflfa- bilis ac inenarranda prorsus erga nos miferos benevolentia , quamque inexhaufta ipfius euT»!iofi*kU,falvandi voluntas , praeter clarifHma utrius- que Teftamenti teftimonia demonftrat KwpontJ* Catho- lica , quam infinuat nobis dile&ifllmus ipfius Dei filius in illo totius Evangelii compendio aureo, Joh.3. 16. Sic Deus ejrc Terminus hujus xar^ixUf eft t» <roSr!vau , i n fe- lutem aeternam terminatus. Nimirum , ficut , quis- quismorfusfueritaferpentibus,fi ferpentem aeneum afpexerit,vivet,Afc/»-2i. S.Itaomnis indifcriminatim, qui fide afpexerit Chriftum mundo in vittimam do- natum,vivet in aeternum. Adhunc terminum fer- tur Voluntas divina , quse antecedens htc ejr ordinata inrelligenda eft,non confequens, nonabfoluta,quam intellc&am volunt Calviniani. Cujus Diftin&ionis (qua nimirum difiinguitnr Voluntas Dei in antecedentem & confequentem ) cum magna fit Neceffitas, nec minor illius dextre acceptae& vindicatae uxilitas, nobis per to- tumfere Phanomenon.VlL Hodof Chrift. Dn D.Dann- havveri b. m. infinuata 5 Sic eam, ( quantum quidem per ingenif vires licuerit) explicare& vindicare conftitui, non ut arTerrem omnia , qua? undique conquifita ad il-

A z lam

-4^)4(S<*-

lam poflcnt comportari j fcd ut illam a quorundam ab adversa parte ftantium , fimpliccm ,abfolutam , inevi- tabilcm & irrefiftibilcm Dci voluntatcm defenden- tium, maxime rccentiorum , obje&ionibus vindica- rem , probaremque , rt&e Dlfltnctionem tUam tn

negotio falutis noflra adfcribi trtbuique Deo. Hoc cum bonoDeo praeftiturus,qui fimplicem veri- tatem verbo fuo declaravit,fub clypeo gratiae & volun- tatis in Chrifto patefactx , totam hanc Diflertationem

duabus includzmjetftonibus , quarum £xegeti- carn unam , alteram verb vocamus Elencbtkam , quaeadverfantium ,atque inter illos maxime Arnoldi, eontraquemprsecipueagendum erit,fentcntiam pro- ponet,cum rationibus, quibuseam cofirmafTe fibi per- fuadent. Coucludetrationumiftarumlevis&brevisj fcdevidens difcuflio^iievotaqueproviribus divinitus conceflisprecumcxojnatio. SitErgo

Secftio Prima.

EXEG4ETICA.

§. i.

DUpIex nobis antc omnia in hac noftra Settione moven- dus & e vol vendus Controverfu Status : i. An fit ? & 2. Quidfit ? Nosquaeftionis quidfit ? probationealio refervata,& paulo in- feriusaperta, jam de quaeftione anfit* disquirimus: Annimt- rum recle DEO adfcrtbatur voluntas Antecedens & Confequens.

§. 2. Nosquae :tumaflirmamus&quaeftionishujusAf- firmntivae fundamenru fequenti huic fyllogismo indud imus : Qc : Omnium hominum,qui per peccata in aeternum exitium fe praecipitarunt, eft mifertus,& hunc in fmem etiam Redem-

ptorem

ptoem mific omnt bushomimbtts , ut omnes redimeret \ Vult autem,ut falventur homines fub certa mediorum 7*1« &or- dine, nimirum utcredant ^videns tamen, quodquidam ho- minesnon credant fedmediafalutisrefpuai t,atque ita ipfb- rum (ahitem non vult, illi recte adfcnbitur Voluntas Ante- cedens& Confequens ( Antetedens , qtu antecedit intuttum fidet & incredulitaUs^Confequens^qtu eundem fequitur ? ) Atqui Deus. E. M I N O R per fingula membra Nobis erit probanda :

§• $. Quod Deus voluntate fua Antecedente omnium hpminum falutem (erio intendat , praeter clarifTima fcriptu- rae loca alia,utpote Ezech.18, 23. c. 33, 11. 2.Pet. 5, 9. vel unicus locus 1 Tim. 2, 4. ad probandum hoc noftrum aflertum erit (UfTiciens : Ses<,inquit Apoftolus, ft&vT&f «frdjwB* $£a« aadvvtu

Kcu «V | vtyvortv AM^HAS eAd«V.

§. 4. Habemus hic (1.) VoluntatemDei , quae intelligitur feria & efficax , quantum ex parte Dei, ade6 ut rllium Redempto- rem miferit , & tum propenfione animi naturali , cum libera determinationenosialvosfacere velit. (z.) objeclum voluntatis Divina perfonale , quod funt omnes homines , voce orrnis non liaj^itKas , fed vhvfuya.-tiMs (umta. Nam illos vult falvari Deus, pro quibus oiferendae (unt precum Sc dcprecationum hoftiae j pro quibus Chriftus factus eft vi&ima , kvt?ov drtU Kvrpov ; quos vult ad veritatis agnitionem pervenire. Conf, Matth.i%y\f}.Aclor. 17,30. Efa.6$,i. Atqui omnes. Marc 16, 15, 16. E. (j.) Objeclum Voluntatis Keale ,quodeft (alus nempe $*- rhualis & coetejlis , quam (blam coniequimur agnitione verita- tis,& cujus participes reddimur Chrifti Mediaroris acquift- tionc&merito. (4.) Medium ad falutem , quodeft agnitioveri- tatis.Joh.tf, 40. 014,6. c 17,3. 2. Cor. 2,14,16.

§. 5- Varie hunc locum clailicum torc]uent& distor- quent adveriarii , quos notavit Beaftts Dn. D. Dannhavverus in Hod m.fua Calvm. Phunt. Vll. r^.1435. Pifcator in fcholiis& ob- fervationibus fuis (uper h. I. p. 1232. per ^dflat , omnes , intelli- git 'sre.flrJuiTHt, omnis generis homines , non fingulas homi- nuni perfonas. Ratio,quamex uberibusCalvinihaufitve- neniiuga ifte,in formam redafcta erit haec: Jlli funt divina

A 3 volun-

voluntate falvabiles , pro quibus orandum. At non orandum cftpro fingulisgenerum,nominatim non pro reprobis , quos & Chriftus exclufit Joh.17,9 & nos excludere debemus 1. Joh» 5,16. ly. i.adLocum Joh.17, 9. Confequentiamhanc:(Non oravit Chriftus tunc in precatione wsoctyavlf* j non oravit eo modo acfinepromundo. E. nunquam,J

§. 6. Negando. VerbaenimChriftic. 1. de aclnrogm- di particulari funt intelligenda y Non rogo pro mundo , inquit Saivator,/?//. hoc tempore, nunc&in hac oratione fpeciali , hoc modo ac fne. Oratenim pro fuis fidelibus, ut in agnita veritate & concordia ferventur; oratut Pater illosametj quomodo ve- r6 fic oraret pro Idololatris , pro rebellibus , & iis, qui fceptro verbi regio graves nuncios pacis perfequuntur. Alias rogac etiam pro mundo Ef.21. i.c. non converfis, ut convertantur j rogat pro crucifixoribus ignorantibus Luc. 23, 34. Suosque fi- deles pro inimicis fuis rogare jubet. Plura vid. in Hodof. chrift. edit. poft. Fhcen. S.p.m. 722.

§. 7. Ad alterum locum ex 1. Joh. $, 16. ty. Iterum Neg. confequentiam ,cum nonfequatur;Non orare debet is,qui do~ no difcretionis e/?praeditus, pro eo, qui peccat ad mortem, h. e. pecca- tum in Sp. Santtum, in/enfu compofito , quatenus in tali peccato adeoqueipfa falutis repulfa contumaciflima manet. E. Nulli Chriftiano pro ejusmodi peccatore in fenfu divifo orandum. Nam ficut Dominus t»V *mnss qua tales , in actu aV.r/«ic con- tumaciter perfeverantes nonvult voluntate conftquente & Judiciariafalvarii itanecvultorariproiis,qui(ut^«/?/«/« lo- rjut atnat Serm.f?. de Temp. ) adverfus iftam gratiam, quarecon- ciliati funt Deo , invidentiae facibus agitantur.

§. 8. Diftinguunt alii cum Crocio tnter Velle approbandi & efficiendi: alii cum Chamiero inttr ivet?irlajv & ivloKtcw : alii aliter. Veriim omnes hae opiniones a veritate nimium quantum! ab- errant. Chamieri nugatio circulatoria eft. Cedo enim lo- cum , in quo iva.?iri* dlvina ab XvIokIcl diftinguatur. Quod Deus praecipit, ad id promiflis auxiliis efficac:bus etiam fti- mulat , juxta illud iv m&vti ^tvn Sis3in omni verbo Dei vivet homo, Matth. 4., 4, h. e. omne praeceptum divinum comitem

habet

habet bcnedittionem divinam ineos , qui praecepto non funt gravesjarqueita Deus hominemvult «ra^w, utetiamrwfw, vult eum & fervari & fervare.

§. 9. inligniterveroerrat Chamier,d\im rafav-Sc o-abnvau tanquam dvliKH^.ivA habet. Quis dabit tra^kv^a &vw Ses <r<v- fyvT&i Mattb. 18, 11. i.Tim. 1, 15. cap. 4, 10. falvatiopafliva prae- fupponitactivam. Patrem aegrum fanari amorbo,utiDeus non piaecepir, ita necpromifit ;at isDeus,qui perosPetri di- xit , <ra$nli, ftatim addit promifla crKcacia & manum auxilia- tricem. Aclor. 2, 39, 4.0. uti alias,fiquis Magifter imperet difcen- da, non tamen juvet difcipulum in difcendo>exofus potius eft quamaudiendus. Ita Deusnontantiim vult nos noftram velle falutem,fed etiam ipfe vult& ferio noftram defiderat falutem.

$. 10. Erroribus hifce anne&imus etiam illum Petri Stri- gofi Bonaventurae Commentatoris, quem citat Dn. D.Miiller in Theol.fua Scholaflica p. m 158. qui fuper noftrum Iocum Pauli- num commentatur , quod Paulus ita de chrifto homine loqua- tm ,<\\i\ fecundum Vohmtatem humanam tantum velit omnium (a- lutem. Cujus errori opponimus , quod Voluntas Chrifti in negotio falutis non difcrepet a voluntate & confilio Patris Cceleftis Joh.V,io.cap.VHI,a.o. Quinimo Deus eft ipfa chari- tas, quomodo E. Humana Chrtfii voluntas propenfior efle poteft in falutem,quam Dei ? l.Joh.q., 8. veriflime inquit Ambrofius: Dei&Chrifii una e/l voluntas in falvandis hominibm.

jf. 11. Reftat denique noftra,quam fliper I. cit. fovemus, fenrentia, quae talis, quod Deus Voluntate fua Antecedente omnes hominesvelit falvos. Voluntate vei6Cow/^</«f»^nonnifieos,qui finaliter fint credituri.

§. 12. Quantum ad 2. Membrum Min. propofit : de Volun- tate Dei ordinata, quod falutem omnium Deus velit cum certo ordine, nimirum ut credant ^\indzx\ii illa apertiflimis fcri- pturae locis , Joh. 2, \6. Marc. 16,16.

§. 13. Quod. 3. ideo quorundam falutem nolit , quia nvn credunti conftat itidem excit Iocis Joh.^.Marc.16.

§. 14. Majorem quod concernit, ll la negari non poteft, c^uiaiila voluntas,cjuaDeusvultomnium hominum falutem,

Schunc

u ■ — — — II ■■' ' 'J - ' '■ ■—

&huncin finemfilium fuumomnibushomintbus inRedem- ptorem mittit, antecedenter fe habet ad eam,qua , ordine ab ipfi pojito > concludit denique hos vel illos,quos videt credituros» (e velle falvari. Utque res fiat clarior , juvat Ordinem Divmi decreti uberius declarare, quem ex fcriptura facra debemuscon- cipere de negotio falutis noftrae.

§. 15. Notanter diximus r quem debemus concipere ex fcriptu- raficra. Quodenim inDecreto& VoluntateDivina non de- turprius& pofterius,neutiquam negamus ; Scriptura S. auteni fefe accommodat ad ingenium noftrum.cum nos non polli- mus,uti Deus,omnia unoattu fimpliciflimo concipere&pe- netrare. Expofuitigitur nobis SpiritusSanclus ordinem decre- ti Divini , prout a Nobis debet concipi. Sic 4«ao>« in (criptu- ra facra,qua Deus hunc vel illum hominem elegit ad vitam aeternam inaeterno fiie decreto,non eftprimusa&usinfigno rationis noftrae , adeo ut erret,quicunque non concipit ali- quem priorem aftum. Diciturenim expreise inScriptura S. quod Uhoyh fit fa&a Ka.ro. vrfoyvaxriv , fecundum praevifionem 1. Fetr.i, 2. Rom. 8,29. praevidit autem frfonwtKoro.s Ephef.i, 12. Porr6 dicitur Eph. 1, 11. Rom. 8, 28. & 1. Tim. 1, 9. quod iKhoyn fit facta Ko.ro. ^fo^Krtvj «sfiswtt autem illa eftnobis in Scriptura Sacra revelata perChriftum 2.ri»M,9.&haeceft. Jguicunqm eredit ,/atvus erit , Marc. 16, 15. Joh. 3, 16. Sequitur igitur , <BfoSi<rtv in figno rationis noftrae praecedere & vfoyvoatv & !**.•- yh» Etoptime decretum Eleclionis fecundum ea,quaepraenota- ta fiint a nobis, concipitur Syllogifmo aliquo, ubi Ilftote-is nobis fiftit Majorem-, Tlfoyvao-it Minoremt & \KXoyn Condufwnem, forma fe- quenti: Quicfinaliter credituri funt in Clmflum mundiRedemptorem, eieclifunto ad vitam &ternampr& illis, qui nonfunt credtturi Hnaliter. AtquiPetrustPaulus,Johannes&alij. E. Conf, TheoLPoftuD.Koni- gijp.m.u6.

§.16. Eftautemadhuca&usaliquisdecreti Divini,quem concipimus ante omnes hos , qui notati funt , & eft affeftus pri- tna commiferationis ergalapfumgenus humanum,qui antecedit ipfam <Bfi$wtv, quoDeus, antequam ordinem pofuit , fecundum quemNos falvari voluit,decrevit omnium hominum mife-

reri

i - - — • — —

reri,& media falutis efHcacia omnibus ordinare. Et hoc De- cretu eft Voluntatis antecedentis,ol\ixexpomtu.mohisEzech.^yiZ. i. Tim. i, 4. Voluntatem Confequentem vocamus > quae fiftitur in conclufione in ipfa iKXty*. Ita nosdocet1frr//>f«r* Sacra -, unde impium efle oportet,qui voluntatem Dei Antecedentem gra- tiofam impugnare non veretur.

§. 17. Soluta brevitcr quaeftione anjit ? ad quaeftio- nem qnid fit\ progredimur. Diffentiunt hic a Nobis ScPon» tificij & Calviniani. Jlli in univerfalitate quidem voluntatis Antecedentis nobifcum confentiunt , in e6 vero, quod confti- tuerit Deus ordinem,in quo homo confequi debeat gratiam & vitam aeternam a nobis diflentiunt. Concedunt alii , quod Deus fecundum VoluntatemAntecedentem coniKmeritcmide ordi- twnfujficientem, fed «0» omntbus applicandumy diftinguentes intet gratiam fufficientem & ejficientem , nmulque aflerentes , quod JlU fatis potens quidem lit ad hominem convertendum , fed in tempore applicationis non omnibus applicetur. Nos diftin- ftione illorum alibi aMagnis noftrisTheoIogis & imprimis D. Meifn.b. m. in Anthrop.fua Sacra refutata & deftrufta,ordinem iftum ad omnesaequaliter pertinere,firmiterftatuimus.

§. 18. Calviniani ad aliud Antecedentem , ad aliud etiam ie\\r'\r\gir\tVoluntatem Confequentem , citante ipforum fententiam Dr. Hiilfem. in Brev.Supplem. cap. 2.pag. 100. & inter illos nominatim Ludovici Crotii , qui Voluntatem Antecedentem ad fidem , quam homo habeat ex viribus naturae ; Confequentem ver6 ad abfo- lutum Decretum tquoplerisque Deus non vult dare fidematque ficadfidemaDeo vel dandam vel non dandam refert. Sed falluntur &graviter hic errant Calviniani, ciimgratiofa illa Divina Voluntas mediis fufRcientibus & efficacibus ftipata & initrudta non inaequaliter ad hos vel ilios , fed aqualiter ad omrus omnmb 00/w/«wextendatur, nequeetiamNosrf«^illas Volttiones circa unum idemque & uniforme objeftum fibi invi- cem opponamus. Prior enim voluntas Dei verfaWur circa hommzm, quahomo */?, non habita ratione circumftantiarum in objefto', Pofterior veroattendit circumftantias&verfatur «>- <a hominem» Queft velfidelis & obediens , vel incredulus & inobedi-

B ens.

»&$)io.fe?%~ .

ens. Sic Antecedente voluntate Deus vultomnes hcmines falvare, fi credant. Si vero non credant, vulc eos damnare Voluntate Con- fequente. Itaquc diftincl<& quidem , non tamen contr.iru func vo- /«wte/w,quia> licet volitum, quod Deus confequcnter vult,con- trarium nt ei , quod eft volitum voluntate Antecedente , quorum unumeft /<*/«* ,alterum damnatio jtamen volitio non eft concra- ria propcer diverfam rationem objefti, fecundumquam volunias antecedens& confequens diverfumvelleanobisdicimtur.

§. ip. Nobis igitur {ut noftram aperiamus mcntem) Volun- tas Det Antecedens dicitur, qua Deus bene vulttoti mundo Jive humano generi five omnibus hominibus , mifso in hunc mun- dum filio & per praedicationem Evangelii manifeftato Sc ob- lato» uc per hdem in ipfum falvi fianc, Joh. 3,i<5. l.Tim. 2,4. 2. Pet. 3, o. Mattb. 1 8, 37. E%ccb. 1 8, ult. & cap. 33, 11. Confequens Dei Voluntas diciturea,qua Deus credenres in Chriftum ex gracia recipit&falvac} incredulos aucem & impcenicences jufte pu- nic, Job. 6,4.0. cap. 3. v . ult. Marc. 16, 1 6.

§. 20. Negamusverb^VoluntatemDeiAntecedentemtfkdQ- fiderium aliquod inefficaxauc afFettum fimpliciscomplacen- tiae, qua quis rem , quae fibi placet , & quam in fe amat non cu- piat errtcere,aut confequi , adeoque nec mediis ad hunc finem ducentibusutivelit;fed voluntatem dicimus efjicacem, qua Deusfalutem hominum ardentillime defideratam etiam efTT- cere,ac per media fufficienria ac efficacia confequi ferio inten- dit. Dijferentiam, qua differc haec voluncas Antecedensa Con- fequente, damus hanc : quod in ilia fpectetur (alusfub ratione me- diorum, quatenus haec ex parte Dei omnibus hominibus ordina- ta func : in bac vero fpectatur eadem foiusfub ratione mediorum, m quantumea ab hominibus velfine obftaculo admittuntur, vel obiceobje&o non acceptantur. Haec uc melius percipian- tur obfervamus

jT. ^yu I. Quod Antecedens Dei Voluntas fpeclecur in D EI confilio, <flj|nittendo inmundumfUio,&per Evangeliumma- nifeftando,e6fine,«/ homines in ipfum credant,8c ita lalventur; Confequens vero Voluntas refpicit ipfos homines , prout confi- lium illudDei in Evangeliopropofitum velample<ftenrur,vel abjiciunt.

§• 11.

■ I II» I I — I I ■ ■! — — «^— 1 — ■ I L

$, 11. II. Voluntas illa Dei Antecedens & Confequens non eft abfb- ?utum > (implex & praecifum Oecretum , de his neceifario Sc fimpliciter falvandis, illis vero damnandis,absque refpe&u Chrifti , Evangelij & fidei 5 Sed eft Voluntai ordinata & determinata :erta ratibne &: modo » feu limitata certa medtorum 70%* ad falu- iiemducentium. Nam in Voluntate Antecedente continetur univer- falis illa Dei dtlectioergk totum mu.nd\imJohan. 3, 16. umverfale Chrtfti meritum & fatisfa&io, i.Joh.i, 2. praedicatio Evangelu& generalis vocatio hominum Matth. 28, 19. Col. 1, 2$. quae funt cau- fae falutis noftrae , principalis meritoria & infirumentalts offerens ; In voluntate vero Confequente attenditur applicatio iflarttm ad homines ,quae fit percaufam Inftrumentalem recipientem five apprehendentem nempe/tfr fdem. FallitE. argumentumillud Adverfariorum : St DEUS vellet omnes &fingtdos falvos fiert , omnes etiam falvarentur. Negaturenim Connexum , quod non diftin- guit inter Voluntatetn Dei abfolutam & ordinatam. Non enim Deus vult abfolute omnes homines falvos fieri , fed hoc ordine&ratio- ne,ut per Evangelium ad agnitionem Veritatis perveniant, & vera inChriftum fide juftificentur,i.rw».z>4. Quemordinem cummulti negligant ,quidmirum, fi non falvantur omnes? Qui enim credunt ,falvantur; qui non credunt , damnantur, Marc.16,16.

"■ $. 23. Not. III. quod Voluntas Antecedens fit liberrima, Confcquens ver6 aliquam includat obligationem , fi non Juris tamen Veritatis. Jlluftremus rem exemplo : veniant rebelles, promulgata antecedente voluntate Magiftratus,gratiam deprecan- tibus promittentis , & jufto tempore deprecentur , tum uti- que Magiftratus ( nifi mendax audiri velit ) ad condonandum obligatur, annon hicFfl/ttwf^Cow/fyamincluditobligationern? licetantepromulgationem voluntasMagiftratus antecedens fu- erit Iibera,necadcondonandum rebellibus obligata. Parili ratione Deus,fa&a promiflione,fe in Chriftum credituris& in hac ipfa fide ad finem usque vitae perfeveraturis, daturum effe vitam aeternam , obligatur utique finaliter credenti dare vitam, fi non exjure tamen exveritate , Rm.1^,8. ut Verttas fubfiflat.

§. 24. IV.RationeO^Vfl* aliquid difcriminis efTe dici-

B 2 mus

-&®n(S&r \

mus inter voluntatem Antecedentem & Confequentem •, Voluntas Antecedens pro objeclo non habet , nifi bonum , non malum : Con- fequens etia malum, fcWicct pcvn<e,mortem & damnationem. Summa Voluntatis Antecedentis haec eft : Vult Deus ex immenfa miferi- cordia mittere filium fuum in carnem , ut pro peccatis humani generis fatisfaciat : Vultadipfum vocareomneshominesper Evangelium,utipfum audiant,& in ipfo habeant vitam aster. nam : Summa Voluntatis Confequcntis haec : qui in Chriftum cre- dunt, falvantur : qui non credunt ,damnantur. Unde appa- ret , quod Voluntas Antecedens velit oom\m fub certo ordi- ne^certaque conditione {fenfu orthodoxointellecta) in nobisim- plenda & praeftanda ', Cor.fequev.s vero etiam veiit malum pce- nae,mortem&: damnationem,in quantum fcilicct mediaper Voluntatem Antecedentem homini oblata,obice objefto,non acceptantur. Scilicet: Si noncredideritis^condemnabimini moriemini. Deusnon vultmalum, V o\umz.tt Antecedente, nec facit malum culpae } fed praefupponi»:, quo praefuppofito , vult malumpcena» confequenter. Sic tuti fumus ab errore fupralapfa- rwr«w,qui voluntatem damnatricem , ftatuunt, antecedere peccatum j contra quos firma haec noftra ftat affertio , quod Vo~ luntate Dei Antecedente nullius hominis damnatio intendatur.

§. 15. V. Notandum etiam contra Crotium ( qui Objettum voluntatis Antecedentis etian? facit incredulos; Confequentis Tolos clectos) quod \o\umzs Antecedens & Confequens etiamadunum a\ic\uod ob)e£lum per/bnale feu Individuale referantur,quod pro- bamus exemplis : Sic Voluntas Dei Antecedens eft : Volo , Petrum falutem confequi in Chrifto,fi in fidead finem usque vitae per- ieveret : Confequens efthaec: quia autem Petrus perfeveranter credit ; Ideo volo ut falutem in Chrifto confequatur. It. ju xta voluntatem (uam antecedentem vult Deus,yw/4whabereinChri- ftofalutem ,(i finalitercredatj Confequens voluntas verfatur cir- ca eundem Judam; cjuia fcilicet Judas non finaliter credit in Chriftum , fed prolapfus in defperationem perit : F. Volo Judam falutem in Chrifto non confequi.

§. z6. VI. Notamus dcnicmQ ex Hodo/bpbia pag.f$i(quod etiam pautb fuperiits cina §. 18. pauits ex occafione notavimus) cjuod

unum

m i i i iii " ~ " '

unutn i\\ud idemque Objeftum poflit& debeat diverse confidera- ri , ita ut Voluntas Antecedens confideret Objeclum illud fine rejpeclu, prout vel creditivcl non credit ,/ed prout credere debct> & ita nude hominemconfideratj Confequens vero voluntas nonnu- de cofiderat hominefed cum rejpectu vel fldei,vel incredulitatis. Si idzmObjeclumtiX wftatufdei, tum Voluntas Confequens ver- fatur circa id falvandum , Si in flatu incredulttatis , tum cir- ca idem Objeclum verfatur > ut damnandum. Atque ita Objeclum ipfum lndividuale feu Perfonale cumrefpecluad id objettum con- fundi non debet» Hacten us de Seciione Prima Exegetica j fequi- tur

Se&io Sccunda.

& quidem

ELENCHTICA.

A Rrodunt vero hanc Diftinclionem VoluntatisDivinaein '*** Anteccdentem & Con/equentem Synodales Dordraceni,quo- rum rationes citat Beatus Dn. nojler D. Dannhavverm in ftpius citata Jua Eodom. Calvtn. p. m. 14 5 2. Fhant. VII.

§. 2. Rejiciunteam etiamauthoritatefuperiorumj^». Ttfcator > Maaovius, Eenricus Altingius, Wendelinus^ quos notavit fummeReverendusDn. D. Calovius,Syft.Th.t.2.p.45i. It. Rivetus, contra quem difputat Hodofbphia noftra Chriftiana p.529. h.Arnoldus in fcopisfuis difto\ux.iscontr& HenricumEckar- dum,SS. Thcol. D.& Circuli A/denburgenfis Superintendentem quon- dam Generalem; cujus argumenta,quae videntur,potiora pro vi- ribus ingenii examinare & ab exceptionibus Adverfarii or- thodoxam Tbeologi noftri fententiam vindicare, noftri erit inftituti.

§. 3. Noftri inquit Arnoldus p. 271. hanc voluntatis Dei diftin&ionem evertunt argumentis fequentibusn. Voluntas Dei , cum fu ip/e Detts , nulla re ejfe pojlerior potesl -, Confequenter illa vo- luntas,qua omnimode eft antecedens ,nullo itwdo contradtftinclum mem- brum confequentts habere poteft. Argumentum erit tale : Obj. 1.

B 1 Qaic-

'-eofliwiKfr-

Quicquid eft ipfe Deus,illo non poteft dari priusvel pofterius. At voluntas Dei. E. ty. i. Quod Ma joris Confequens non fim- pliciter concedatur , manifeftumeft exfupra di&is. 'E*ao>» De- tretum Eleftionis ab aeterno fa&um fine dubio quoad rem eft ipfe Deus, &tamendiciturillafacT:a,Jt<*T<t <tzeoyvu<nv ,\.Pet.\iZ.Rom. 2fZ9.lt.Ka.Tei 'Tsfoteetv, Eph.i,u. 2.\Tim.iy<>. Poffetetiam «*/?*»- iu loco afferri perfona aliquadivina, v.g. EdiusDei ,qui eft ipfe Deus , &tamcn daturaliquaperfonaprior,fc. prima. Sic etiam ipfi Reformati concedunt nobis, decretum Elecltonis ingredi fi- dem noftram , fed tanquam effeclum, quod prius Deus decreve- rit quosdam homines ex abfoluta tviWaad vitam aeternam de- ftinare &utordine id Rztfalva juflitia y#4,decreviffe filium fu- um pro iis dare,&fidem illisconferre,perquamfalutemadi- pifcerentur; annon ibi decretum dandifidem concipitur utpofteriust

J. 4. Ut igitur Major concedatur; Diftinguendum (1.) Inter prioritatem ejr pofterioritatem ratione temqoris l. realis exiflentu ,& ratione originis, ordinis , veoyvatrioe, confideratam ; Quicquid eft in Deo ,nihil habet prius 1. pofterius fcil. ratione temports velYealis exiflentu\dzti tamepoteftaliquidprius vel po- fterius ratione originis , ordinis , Tr?oyva<no>f. (z.) Dift. Inter prioritatemejrfofterioritatem alicujusrei, quse Deo aflingi- tur a parterei,&c<\\ixmanuduftufcriptura adcaptum noftrumfe- fe accomodantis , &*V3f«™w^urloquentis,infignorationis noftraeconcipitur. Praemiftis hifce diftin&ionibus ly. 2.Ma- jorem ita reftringendo : Quicquid eft ipfe Deus , illo non pot- eft dari prius & pofterius quoad rem & ratione temporis vel realis exifleniu. Tranfeat Minor , & reftringatur fitnili modo con- clufio,&nihilindeconcludeturcontra nos,quiafaltem prius ac pofterius hic efle docemus rationewd/«w decretoru Dei, prout manuducente fcriptura facra nos illum concipimus & conci- peredebemus.

§. 5. Excipit^rwo/rf«* c.l. pernoftram diftinftionem ie- qui , non tantum ordine , fed etiam tempore voluntatem Dei Confequentem effe pofteriorem. Ratio, quia conditio fit pofte- rior. i^. Dift. Intcr Conditionem,qt. confideratur in aterno Dei confilio vel decreto , & prout confideratur , qt. eft ab bomine im-

plenda

— ■ 11

plenda. Etfi (otutttio in tempore demumfueritimplenda,erat tamen ipfa pofita in <x.tcrno ftto decreto volumatisantecedentis.Jn- ftas: interim voluntatem Confequentem tempore efle pofterio- rem , fi confideretur ratione Certttudinis,c\im VoIuntasCow/tf/o- nata maneat incerta 8cinde:eminata,donecconditio}mb quaquis aliquidvult,vel impleatur vei infringatur. iy. VoluntasCow- fequens manet &uma , etfi conditio in tempore fuerit implenda, quia ab aeterno conditionis impletionempraevidit; &manct etiam»rM& determinata , quia tnfalltbiliter praevidit, quae praevidit. Plura vid.inferius fub ty. ad Obj. 6.

§. 6. z. Pergit Arnoldus cit. lib. pag. 271. §. 41. Objiciendo: Deum, mquitjnutabilem ftatuit haec diftinttio ; quia }fiDeus vo» luntate antecedente omnes , & fingulos voluit falvos ,fi omnes & fingult iredcrent;poflmodum autem, cum omncs & ftngulos credtturos nonvide- ret , non onines voluitfalvos ,fed quosdam tantum } atque ea propter vo- luntatem umverfalem ad quosdam tantum reftrinxit ; quis mutabilem Dei voluntatem non palpet?

§. 7. Sed quis nugas tuas & ineptias; Arnolde, non pal- pet ? palpabimus eas , fi reda&a fuerit ratiocinatio tua in cer- ram figuram fyllogifticam : Q^ Voluntas omnes &fingulos voluit falvos, fi omnes &ftnguli crederent -,pofbnodu vero (umotmies& fingulos credtturos non videret , non omnes voluit falvos , fed quosdam tantum , atque eapropter voluntatem univerfalem ad quosdam tantutn reftrmxit , illa Deum facit mutabilem. Atqui Voluntas Dei Ati~ teied. omnes Sc fingulos: Confequens quosdam tantum voluit fal- vos. E. iy. h Ad Min Diftinttione noftram in alienam lenten- tiam detortam effe. Falfum enim efl: (t .) quod nobis affingi- tur, per voiuntatem fuam Antecedentem }Deum omnesvoluifie fdvos,// crederent omnes ; Falfum etiam (i j quod poftmodum, ciim omnes& fingulos credituros non videret,fedquosdam tantum , propterea univerfalem iuam voluntatem redrinxerit-yfed manet immutabiits voluntijs Dei Antecedens in perpetuumjftat wiiverfalis hic affeclm prtma commiferaitonis , quo Deus falutem omnium hominumardentiflime defideravit, & defideratam ctiam efficere,ac per media fufficientia & erHcacia confequi fe« tibmtzndit juniverfalis hsec benevolenttaDQi nontollitutpervo-

iuh.a-

*2; «*.(§»

hntatem juftitiae Confequentem , qui aliquosnonvultfalvari,ni- mirum eos , qui meritum Chrifti non apprehendunt ;tw* **t-

57* 7*>V VIUV T« £6K JMW*P>lfr« i RflW. J , J. . " j

§. 8. meptuCalvimatu inde oriuntur,quod cogttent de

w/twMft Dei Confequente , antequam concipiant voluntatcm Dei

Condttionatam &ordinatamiol\iid primo *ty5/«M quadam w/««-

f^ Deus voluiftet omnium hominum falutem ; qua concepta,

ftatim concipiunt voluntatem Confequentem ; & hoc inde fit,

quianunquam non in conceptufuo habent abfolutum aliquod

decretum. Quod ft admitterent , Decretum Dei de falute noftra

fa£tumeffe intuitu meriti chrifli&fidei illud apprehendentis ; ft-

biprofefto aliquam Voluntatis 1. decreti Divini mutabilitatem non

imaginarentur. Nzmideo Decretum Deiprius k\x antecedens non.

eft mutatum per Confequsns, qUod dicitur IxAfpiir fpecialiter di-

£tae , quia non fuit abfolutum , fed ordmatu & conditionatum.

(2.) Peflime Calviniani in Propofit. Mw.confundunt volunta-

tem Dei ordinatam cum conditionata : Propofitio illa , quae fidem

prsefupponit, eft ordinata ak^ox loquendo , non conditionata:

itaenimfefehabetilla : Volo omnes drfengulos /a/vari}fed

hocordine, ut credant jnon autem,yi credant j Non dicimus,

Deum decreviiTe falvos facere omnes homines,y* credant,kd

ferio veile,ut omnes homincs credavt,8cha falventur.

§. 9, Nos itaque in Voluntate Dei Conditionata exprimenda notanter dicimus , quod conditio non fit apponenda fidet, quae proprie loquendo non eft conditio a nobisimplenda, cum fit donum DQi'jJoh.6,i6.kdreaihs voluntasDtitonditionata ita a nobis concipitur : Detts vere nobis vult Spiritum San- fium darefi medijs divinitus ordinatis utamur : Verbodr facramento vult omnes falvos drfalutis per Chriflum par~ ta partictpes fieri , modo eam non refpuant. Vult omnes per verbum convertere modb non refiflant. Conf. D.Calov. Syft. Th. t. i.p. 478. Nos quidemnonlatet, a NoftratibusTheo- logis etiam conditionatamS\»^VLando(\UQ praefupponi fidei,& di- ci : fi credant. Sed illis haec particula propne non eft conditionis, fed ord/nis,non negantibus , Deum etiam omnibus & fingulis

homini-

-4?g)'7.(§»'

hominibus velle conferre fidem ceu falutis medium , modo verbo ejr facramentis utantur&non refiftant.

§. 10. Eft autem adhuc probe obfervandum,quod propofitio ilJa voluntatis ordinata : Dcus voluit omnes homtnesfalvarifed hoc ordine,ut credant : pertineat fuo modo ad abfolutam3 & fuo etiam modo ad Conditionatam. Adabfolutam vo/untatem,q\i&. tenus inftitutione verbi&facramentoru prsecedit. hunccnim in finem verbu& facramenta inftituit & ordinavit Deus omni- bus&fingulis hominibus, utomnes&fingulicredant&nde in Chriftum falventur; quod fine omni conditione voluit. Quantum ver6 ad voluntatem Dei applicantis, voluiiDeus o- mnibus & fingulis fidem, & per hanc falutem conferre, modo verbo & facramentis utantur , modo non refiftant j Unde hac ex parte voluntas Dei Antecedens eft Conditionata fy z. Neg. Popofit : Ma). quia (i.)non attendit id, quod Deo adfcribitur a parte rei, & quod de lpCopermodulum mentis noftnt. concipitur ; & infuper ne- gligit diftinftionem fucceflus decretorum ratione ordinis & temporis feu realis extftentu , uti fuperius monuimus. (2.) Et- iamfi Deus per voluntatem fuam antecedentcm omnium & fingu- lorumhominum ;per Voluntatem verbCon/fyaewfmquorundam faltem voluerit falutem \ prior tamen illa voluntas Divina effica- cilfimae dile&ionis in univerfum genus humanum per medio- rum falutis ordinationem fefe diffundens manet hwnutabilis, & confideratur vel ratione acquifitionis vel ratione appltcatio- nis. Si ratione accjuifitionis : univerfalis Dei voluntas non eft re- ftri&a per particularem , quia haec eft applicationis , & quidem ita ut falus fpecleturfub ratione mediorum» in quantum ea ab homiuibus velfineobftaculo admittuntur,vel obice objecto, non acceptantur. Eft igitur alius refpeclus & alia confidera- tio voluntatis Dei,undenulla mutatio ,nullareftrittio, quip- pequae fit fecundum idemeodem refpettu confideratum. Si ratione applicationis , itidcm nulla mutatio & reftrictiolocum habere poteft .- Ratio , quia univerfalis illa Dei voluntas eft con- dtttonataScordinata: nempe voluit Deus omnibus hominibus ordinatafalutismediaapplicaregratia fuaconvertrice,y? verbo &facramentisutantur,finon refftant feu obicem ponant. Hx^volun-

C tai

-*?3)i«-(g?8-

tas non reftringitur per particularem illam,qua Deusconclu- fit hos vel illos falvari faltem , quos praevidit -wj-ohmnxoW , fi- naliter credituros-, hac ipfa potius impletur id,quod voluit Deus univerfaUteryCum voluerit cum <;0»d/ft0«£,quaabfente,non

voluit.

jf. II. Nequereftringiturvelmutaturv0/«wfc« Dei uni- verfalis,(i ita concipiatur : Voluit Deus,ut omnes homines falventur^ fed hoc ordine,ut credant; Conclufio enim non reftringit propo- fit: Majorem univerfalem, quae haec eft ? Quicunifc credunt-, eos volo /alvos : fed potius falvat in fua univerfalitate , cum ex Majori particulari nihil fequatur in prima figura. Apparet igitur,meramerTecalumniam,qua nospetit Adverfarius no- fter , cumtalesnobisaffingit ineptias.

§. 12. Afftngit ( inquit fk. objicit 3. Arnoldus ) haec diftin- ftio Deo imbectllni vota & defiderium tneffiiax. Sic etiam Rivetus difp. de Juftif. & gratiofa Dei difpenfatione th. 29. it.Molinae- us in Anat. Armin. c. 5. vid. Hodof p. 5*9. Argumentum erit fequens : Q^yoluntas Deo imbeallia vota & deftderium iv.efficax Iri- buit, affingtt, tlla eji rejicienda. Atqui voluntasDei antecedens uni- ytrfalis. E. Min. prob. ab Adverfario noftro fequenti fyllogis- mo : Q^ voluntas vult omnes homines falvos fieri > tlla affingtt Dco vo- tum imbecitte & defiderium inefficax. A tqui volutuas Dei Anteccdens. vf. J.Neg.Min. prioris & Maj. pofterioris argumenti,quod Mi- norem prioris probare debet. Negamus , nos Deo aliquid affingere jNegamus votum imbecilJe adfcribi Deo } Negamus ctiam defiderium , ( nifi fane fenfu explicetur\) incfficax. Neque probat haee negata pofterius argumentum ; falfa eft Major: Q^voluntasvultomneshomines falvos fieri,illa afTerit&af- fingitDeo votum imbecille & defiderium inefficax. Sequitur fakem *, itlam vovere votum & defiderare dejiderium <lviK^a,riKov\ non autem votum imbecille' & defiderium inefficax,nedum talc affingit Deo. 'Avik0oltikov akk' *k <Lvb?ytiTov. Non enimevenit femper, quodDeusvult,fedfiDeusomnipotentia fua uti vel- let, non pofTet non evenire. Defiderium medici in aegroto curandonequaquameftinefficax quamvisnon femper fjqna- tur. (anitasi mlla httu in Deo imperfeclio ,ut qui mhtl defideret fibi

fd

~sog»*(S?s-

/e^Nobis ,acvelitcert6 ordine , modo,certaque conditionc, uti loquitur B. Dn. D. Dannhavverus in Hodof. Chrift.pag.tfto.

§. 15. Deus fane vult a nobis obfervari praecepta , quae non obfervantur; fed num votum hoc imbecille dicendum? Jllud votum imbecille dicitur,quod deftitutum eft omni poten- tia ad voti finem confequendum ; Tale votum non eft Dei omniumhominum (alutem deiiderantis;qui,ii abfolutafua uti vellet potentia ratione applicationis , ( quod ratione primi attus , qui refpicit acquifitionem falutis per Chriftum fa&ae voluntas fit abfoluta , non negamus ) omnes omninb homines falvi fierent; Verum ita nunquam voluit omniumhominum falutem ; Voluntas eft conditionata * ordtnata , fi fciticet verbo & facramentis utantur ,fi non refiftant Jpiritui Sanclo.

§. 14. Sicetiam non fequitur proprte loquendo dejiderium inejficax» Tllud enim defiderium abfolute loquendo eft ineffi- cax 1 quod rfon tantum eft dv^K&tTtKov , fed etiam deftituitur mediis efficacibus; Aft voluntate fua antecedente Deus ialutem hominum ardentiilime defideratefficere, ac per media fuffi- cientia ac efficacia confequi ferio intendit. Num inefficax vo- luntas illa , dequaDeusipieteftatur: quideft, quod debui fa- cere vineae meae & non feci ei 1 Efa. V, 4. an non efficax afFe&us ille Ko<T[*o<pthia,( Catholicae , qua ita Deus dilexit mundum,ut etiam filium fuum unigenitum daret, Joh. 3, 1 6.1

§. 15. ty. Igitur. 2. Corrigendo Maj. priorisargumenti, h. m. Qvoluntas Deo adfcribit votum & deftdmum tLviK@st.Ttx.fo ,illa eft re- jicienda. Sed ita Major eft falfiflima. Annon votum defide- ratiifimum eft , quo Deus Ezjth. 18, &#. defiderat vitam im- pii ? teftatur id illud Ez.ech. 18,22. vult Deus non tantum finem, fed etiam medium , fcil. refipifcentiam •> clamantem audiamus Deum Ezech. 33, n, u. 2(4> tvammb vo$lt jf>r bocfc jierbett/

j^r VOrrl ^rtufe jffrael:' annon voluntas beneplaciti fuit /3ba* t« Si*, quam fjweverunt Pharifaei & Legisperiti ? Iw.7,30. an- non volantas Dziferia fuit, qul voluit , ut Hierofolyma con- gregaretur ? fed illa congregari noluit, Matth. 27.37. Spiritui 1 Sanfti reftitit ^#.7,51. mane furgendo vocavit oves perditas fcil. Israelitas , fed illi non refponderunt Jerem. 7, 13. non audi-

C 2 verunt

verunt > non inclinaveruntauresfuas Jerem. XI, 8. En fonor^m querelam fapientia hjpoflatiu. Fromb. i. l^Clamavi & vosjve- nmJlisAx.. extendi manummeam,&nonfuit,qui afpexerit.

§. 16. Objicit 4. &perhanc noftram diftinctionem vo- luntatem Dei tnutilem reddi dicit Arnoldus . Si, inquit, ab atemo novit Deus,hunc vel illum hominem damnatum iri ,inutiliter vult,utta- lis fcrvetur. Argumentum erit tale : Q^ Vult omnes homines fal- vos fieri, &tamen videt hunc vel rflum hominem damnatum iri,ille in- utiltter vult » ut talis fervetur. Atqui Deus ab <etemo.&c. xf.. Neg. Maj. Nam (1.) adverfariis non diffitentibus Deus praecipit im* piisetiam non electis,utreupifcant;atque fic voluntate/»-<£- cepti vel ivaptriaf (utiArnoldus loquiturpag.i^.) vult, ut obedi- antj&tamen videt,illos non obedituros&adpoenitentiam redituros. Ergone inutiliter praecipit, inutilitervult,urob- ediant? impium! (1.) Quod volumas Dei univerfalis inutilis non fit,poteft teftariomnium fidelium fldes & irxiif ofaU -, harc fta- re non poflet > nifi gratiae univerfalitate nitatur,nifi profun- damento habeat univerfale meritum Chrifti. Cum enim ex Majori particulari nihil fequatur fub hac propofitione : Qups- dam Deus vult falvos ex abfoluta ivhKU; pro quibusdam tantum Chri* ftus mortuus ejl, nempe proiis» qui ex abfoluto beneplacito funt ab aeterno ad vitam aeternam elecli; fuccedit gratiae &gratiofae voluntatisdivinae univerfalitas & condudit : Deus vult o- mnes falvos fleri: pro omnibus Chriftus mortuus eft : E. et- iam Deus me vult falvum fieri. E. Chriftus pro me etiam mor- tuus eft. annon igitur voluntas illa umxerfalis qua unice fides noftra nititur , impie inutilis dicitur ? (3.) Ne quidem inutilis dici poteft univerfalis Dei voluntas ex parte ipforum improborum ; Debuitenim his etiam conftare benevolus Dei afFectus erga univerfum genus humanum , ut non habeant , quo conque- rantur fibi defuiiTe media falutis & quidem efficacia & fufE- cientia, quopacto ad minimumvoluntas Dei univerfalis re« probos facit dvA-rohoyifrnf. Rom. 1, 20.

§. 17. Objicit 5. Adverfarius nofter c.I.§.4f.p. 2^5. quod haec diftin&io pugnantiam voluntatis in Deo ponatj pofte- riorenimpriorem corrigit ex mente Arnoldu Cum e«////,inquit>

per

-e?a*i.(g?3-

per Confequentem cognofcat Deus , fe finem antecedcntis intentum ajfe- qui non pojfe , eo ip/o argumento priorem correxiffe dtcendus e(l,adeoque fingitur Deus bicfecijfe aliquid invitus. Argumentum eritieq. Cuid adfcnbitur gemina voluntas ,cujus unaalteram corrigit, illi tnbuiiur pu- gnansfeu contraria voluntas. Atqui per h&ncdijiinftionem voluntatis Deiffnmeced. & Confeq. E. iy (i.)Corrigendoillud,quodper detorfionem mentis noftrse nobis affingitur in Min.quafi per noftram fententiam voluntas Dei Confequens particu/aris Ante- cedentem univerfalem corrigat.NuIla fit corre&io, uti nul- la mutatio,nulla reftri£tio,quod fupra prolixe eft monftra- tum.

§. 18. Voluntas Dei Antecedens univerfalis gratU, prout (e habet ad mediorum falutis acqutfitionem, non fuit coire&a yziConfcquentem ,quia haec eft applicationis faftse xc.t* irgoyvao-iv, atqueficalterius generis. Deindenequeper voluntatem Confeq, corre&a eft voluntas Antecedens , prout fe habet in refpeclu ad mediorum applicationem , cum voluntas fuerit Conditionatat quippe qu&Deus voluit omnibus&fingulis hominibus falu- tis media in fide conferri & applicari : fiverbo & facramentis utan- tur,fi non refiftant ; Huic voluntati igitur fubordinatur Confe- quens, qua vult illosattu falvari , apud quosconditio impletur. §. ip. Neque correfta eft illa v0/««taf,quaDeus dicitnr voluifle omnium hominum falutem hoc ordine, ut credant,quia huicitidem fubordinatur Confequens voluntas , quae fac"taeftxa7* T?oyvajiv eorum , qui erant finaliter credituri. Corrigamus igiturCz.Jargumentum : Cuio adfcribitur gemina voluntas, una, quaDeusvult omnes ^fCe falvos; altera» qua Deus quos- datantum vulteffefalvos illi tribuitur pugnansfeucontraria voluntas. SicrefpondemusReftring.Maj.Cuic.adfcribitur^- whu voluntas,una,qua &c- alteraa o~*vTOf fimtlis & kclt' dvrt fe- curidum idtm, illitribuiturpugnans feucontraria.voluntas. Majorem fic efTe reftringendam docet nos fana Philofbphia velLogica, quae ejusmodi conditiones ad veram repugnan- tiam requirit. Jam reftricta Maj. Neg. Min. Nam Deusvult omnes homines falvos fieri,& vult etiam quosdam tantum falvos (i ) non x*T aW , fecundum idem , fi confideretur vo-

C 3 luntas

I— ^■^—— ■ — ■ I ■ ! ■ "■■■ — '■■ ■' ii

luntas Confequens refpe&u amecedentU , prout haec eft abfoluta feu (ine conditione concipitur. Voluit enim omnes falvari in ac- acquifitione mediorum falutis,fecundum quamnonconfide- raturvoluntas Confequens. (2.J Non u<r*uT6>r ,fimiiiter,fi vo- luntasDei antecedensfpe&etur ut conditionata , ratione aopHca- tionis,eo ipfo,qu6ipfa conditionateconcipiturj fe»uTTO7««- tas Dei confequens. Conf. pauio fuperiiis §. 10.

§. 20. Hoc etiam tenendumeft circiea,qu2e habet^r- noldus in §. 55. & feq. ubi ita : Simul dicere Deum velle omnesfalvari voluntate antecedente ; & nolle, omnes falvari voluntate Confeq.plane im- pofibile efi & contradiclorium ,unde Confequen s priori lituram inducat eamque expungat oportet. iy. Ideo non eft contraductio , quia non fervatur identitas extremorum j quod tamen requiritur ad Enunciationescontradi&oriaSjUt fcil.termini utriusque pro-

pofitionis fumantur a<ra,VTeos <ztf>bs ,etVTv Kcfl' eti/7& kcu h dvm XfQ*

va, Quod autem hic defint ifta requifita , ex fupia & modo notatis conftabit.

§. 21. Quod 6+ nobis opponit argumentum Amoldus, continetur verbis §. f f.expreflis,ubi ita: Diftinclio b&c volunta- tem Dei antecedentem incertam & indeterminatam faat ,donec conditio, fub qua Deus aliquid antecedenter vult vel impleatur vel infringatur ; Argumentum erit tale : Voluntas conditionata , qua quis aliquid vult fub conditione ab alib implenda , eft incerta& indetmninata,donec con- ditio/uh qua quis altquid vult, vel impleatur vel infringatur. Atqui Voluntas Dei antecedens eft conditionata. fy. Ut jam nihil dicamus de voluntateDei antecedente, quomodo haec Conditionata fit dicen- da , de qua re fupra fub Obj 2. JT. 9, 10. Major eft falnifima. Nam (1. ) tantum abeft , ut fiat incerta per conditionem, ut ne qui- dem in homine fit incerta ; Voluntas fane Patris , qui omnes fuos filios haeredes inftituit fub conditione , Ntfi degcneres fiant, eftcerta &determinata qua conditionata , etfi non certo &c deter- minate f«at, numobedientiam filialem praeftiturifint,atque ita non abfolute velit illos haeredes conftituere.De2Ceg4/«wle«- gitur ,quod tradituri fint Davidem in manus Saulis , fi David apudipfosmanfurus eflet. HocDeusrevelans certo & determi- tiaie fcivit futurum, etfi fttb condttione comingente fuerit futurum.

Unde

Unde condiciocontingensnon tollitcertitudinem cognitio- nis. '2.) Accedit, quod Voluntas Dei etiam Confequens maneat cer- ia& dmrminata ^nonohHsimt conditione voluntatis Dei anteccn- tis ab homine implenda vel infringenda, quia certo ejr infalli- biliter in aeterno fuo decreto praevidit, in quibus conditio im- plebitur & in quibus non.

§. 22. 7. Pergit Adverfariusnofter &ita CeCc nobisop- ponit §. 46. fkper banc,inquit,difltnttionem voluntas bumanafem- depev.denter ad Deum determinat ad bonum. Ex Confequente entm vo- luntate ehgit aul reprobat,quorumfidemvelinfidelitatempr<£fiivit.Na.m fi quaeras : CurDeus hunc elegit ? ex hypotbefi difiintlionis rejponden- dum ejl> quia eum pr<tvtdit futurum fidelem. Si porrb quaeras : Unde hoc fit , quod Deus in hoc praviderit fidem ; ex eadem hypotbefi rejponde- atur oportet , quia fe bomo fuapte oatura adfidem dijpopturus erat. Ar- gumentumerit feq. ex ipfiflimis verbis Adverfarii noftrifor- mandum. Per quamcunque voluntatem Deus hunc vel illum homi- nem elcgit, quia eum pr&vidit futurum fidelem , per illam elegit ipfum» quia fe ad fidem difpofiturus erat fuapte natura ; & per Confequens vo- luntas humanafe independenter ad Deum determinatad bonum. Atqui per voluntutem Confeq.E iy (i.J i/V«aoVti latet in concluib,quan- do fit mentio determinationis voluntatis ad bonWh. Eft enim notum, qu6d Calviniani cum Dominicanis ftatuant aliquam irrefijltbilem prAdeterminationem divinam voluntatis humana ad opera fua , qualia- cunqueilla fint >feu bonafeu mala. \lna\zftne injuria a Noftratibus ipfis tribuitur , quod Deum faciant caufam peccati , quod tol- lantierumcontingentiam& hominis libertatem in externis. Yerum eft , quod caufa fecunda dependcat a priina in eflendo non tantum, verum etiam in operando; fed quod dependen- tia illa confiftat in praedeterminatione aliqua voluntatis ad a&iones fuas ,nullatenus concedendum eft j Ita homo depen- det in aftionibus fuis a Deo , & ita Deus concurrit cum homi- ne in attionibus fuis, ut homini relinffuat libertatemfuam, fravvifi , quo libere fefe determinabit.

§. 2$. Quantum ad acliones Jpir/tuales fidei & converfionis no- y?r<t,illaeiniolidumdependent quidem a Deo,fed neque hic recte dicitur^Deum ad jpfas deteiminare hominem, Determi-

natio

, , , | , , •■m^bm *

natio haec Calviniftica orta eft ex abjoluto aliquo , quod ftatuunt, irrefifiibili decreto gratiam fecum trahente irrefiftibilem in pro- dutlione efFectuum Ipiritualium. Confundere ergb videtur Arnoldus dependentiam bonijpiritualis interni feufalutarisconverftonis cum dependentia boni corporalis , externi,cmlis. In genere loqui- tur§.4<S. de bonis aclionibus , quando ait: Voluntas bumana fe inde- pendenter determinat ad bonum per hanc diftinclionem : exiftimans hominis voluntatem in omnibus luis attionibus dependere itaaDeo,ut ab ipfo determinenturjad tales; De bono Jpiritualiy de initio , caufa, ratione falutis noftra agit in fpecie in jj*. 48. p. 175. alias plane eadem objettio efTet, quse in §. 46. & quae §. 48. objicitur. Verum dependentia illa , qua homo in aclionibus Jpi- ritualtbus Jalutaris converfionis a Deo dependet , eft longe alia ab ca,qua in aciionibus fuis externis & civilibus aDeo dependeredici- tur. ln illis nihil habet virium , quippe in peccatis plane mor- tuus Eph. i,&*). lnhis habet vires & agit etiam propriis fuis naturalibus viribus. Inillis unice dependet a Deo; Inhis fe- cus. Unde apparet, quid fentiendum flt de illa Confequentia, quam anneftitArnoldus. Homo fuapte nattira fe dijponit ad fidem. ^E.Voluntas humana independenter ad Deumje ipfam determinat ad bo- num. Si loquitur ftk praecise de Bono, uti videtur ex ratione iu- pra commemorata , corporali & civili , nos ultro fatemur , homi- nis voluntatem in aftionibus bonis externis non dependere a Deo , uti fides ejus dependet ab ipfo. Neque V. C. Homo fe ad fidemfuamfua natura dijponere potefl. E. Voluntas hominis in acliombus fuis bonis qualibuscunque externis independenter fe habet. Pofita,non concefTa , Pelagiana fententia, quod homo fe ad fidem fuam difponere poffit , non. negabituf omnis dependentia , non ne- gabitur communisDei concurfus , fed faltem negabitur , ho* minem ex propriis viribus naturalibus agere. Ref tat igitur,ut Refpondemus (1.) ad Confeq. Maj. & quidem quatenus fine additamento ha&enus a nobisremoto concipitur. De qua re plure in Obje&ione fequenti & ultima , ubi idem fere oggan- nit adverfarius nofter.

i". 25. Otlavum & ultimum , quod prse aliis examine dionum judicamus , Arnoldi argumentum habetur §. 48. in verbis feq, Per bdttc^ inquit , Dtftmclionem ftlutis noftr* initium

caufa%

caufa , ratiom non Deo, fed homini accepta fertur , fi enim quarat : qu jiat, quodtum Dcus omnes & jingulos homines falvos fieri velit, non tamen omnesfalventar? ipfi adverfarij rejpondent; quia mn omnes fa- lutts mediaobiata acceptant. Si quarere pergat :mde bocfit, quod hi *i- ceptent ftlli non? neceffetft utrosque id habert tx/i. Haec crant, quse ctiam objicit in §. 4.6. uti in prasced. objcft ione verba ejus re- citavimus. Hinc Henrtcus Aitingius Problem. Theol. part. 1. lib. 3. nos vocat Semt-Pelagiams. Rejichnust\nqvLKns,&4amnamus hancdi- ftinclionem , quo fenjk Damnafcenus & Semi - Peiagiani ( fic nos per ca- lumniam vocat);i utuntur. vid. D.Calov. Sjfl. Th.t. 2>pag. 4^0. Ratio fy llogiftica erit talis i Per quamcunque voluntatem Deus hunc vel illum bommem elegit, quiapravidit eumfuturum fidelem , ille elegit eunhquia fe fuapte natura adfidem dijpofiturus erat (uti fonant verba §.4d.)fV/ quia mediafalutis oblata erat acceptaturus exfe. & per confequens falutis noftrae initium, caufa & ra- tio non Deo , fed homini accepta fertur. Atqufii^: Voluntatem fuam Confeq.E.

§, 16. Hoceft Calvinifticum argumentum, qub ortho- doxos Pela^ianijmi malmosk accufant, & quo pugnant mani- fefte contra Deum & ejus r erbum. Annon enim Scriptura Sac. ipfa teftatur,l*Aoj.wp faftam effe x*7«t ntffywtp &«/»>/« oWiXomJL Ipbefii. i.Tim.i. i.ptt.i. utrumque dicendum eft, quod Deus nos elegerit xa.?* *s?iym9n fidei feu *rs*rM*i*&T*s Eph. 1. & quod fides noftra unice pendeat a Deo, feu fit *pyr r* $**Joh. 6. Haec probe fcis, Arnolde, quod nos contra Pelagianos& Semi-Pelagianos difputemus paflim , hominem flane nthtlvirium habere ad cut converfionem ; unde nobis tacentibus , imaginari tibi pot- es,Confcq. Maj. a nobisnegari.

§. 27. Quando quaeritur ? unde fit , quod Deus hunc vel ittum ad vitam aternam elegeritf Rette ais , nos refpondere , quia Deusprasvidithuncvelillum hominem futurum fidekm,ad- de finaliter. Quando autem porrb qua?ritur : llnde hoc fit , quod Deus in hocpravideritfiaem,vet quod media falutts oblata acceptavertt? Noftra Refponfio non ell,quia fe homo diapte natura ad fidem erat diipofiturus , vel, quod id habeat ex fe : Hanc relponf*o- nem malitiose nobis zftingisAnwldr Urges; Nos oport :rc ita

D idpon-

-*>§) *<•)&?»-

refpondere : NanrS dtcas ( funt verba tua §.4.6.) tWflt&ttmjquut Deus eum ad p!em de#rminavit ( hoc nos non d icimus , fed Cal vi - niani praedeteVninJltionem aliquam irrefiftibilem ftatuemes ) egopergam qu&rereuur ergo non <tque hunc , quemreprobuvit ,adjidem determinavit ( non opus ulterius quaerere , nos enim determina- tionem Calvinifticam damnamus : ) Namfi determinajfet, aque in koc atque in itlofutura fuiffet fides. Necejfe autem efl , ut hic ad abfolu- tam Dei poteftatem & voluntatetn recurratur,adeoque diftinclto tlla cor- ruat. Ita ineptit .<4r«0/</K* $.46. Sed haec nos non movent. lta enim nos non refpondemus , uti Calviniani fibi imaginantur ; seque quaeftio eft : kndc fit , qucd hunc adfidem determinaverit, non t\lu\n\ fed quaeftio eft : unde fit , quod hic vel tlle homo cre- dat, dlius autem non-tSc per confequens : Unde fit , quod Deus hunc crediturumpraeviderit, illum non ? Refpondemus autem cum Apoftolo Rom.6, z$. Exgratia Dei 119 <AX x*-?ta!/-A ™

Htli £tv» cutmQrLW XP1?® I«*"«> , t« Kt/f/«u vuuv ; it. Eph. 2, f , 8. XAS^'1

«£i FWCtHTtMLvnou TKTO KK i£ V[J.av , Se* To ^oyfov.

§. z8!^Excipit Arnoldus: a nobis gratiae Divinae non pofle falutem noftram & fidem accepta ferri : quodfienim : (funt ipfius verba §. 4.8. ) dtcant , id illos ( qui CFedant & falventur ) e x gratia Dei habere\hos fqui non eredant 8c damnentur) ex fe tdfa- tere, quaero : Qur ergo Deus his non dque gratiam largitus eft ac ilits ? iik aqua htreat oportettvel (uti loquitur§,46.)*i<7 abfolutam ati- tjuamDei voluntatem returrendum eft, utproinde itftinftto i/ia corrt&t.

§. 25). Veriimaquanobisnondumha2ret,wiJrwo/^,ne <jue neceffe eft , ad abfolutttm aliquod decretum recurrere , fi ©a obfervaveris, quaefupra iterum atque iterum inculcavimus de voluntateDei conditionata , %c facileexmentenoftra refpondebis ipfe. Nimirum rettiflime omnia in negotto converfionis & falutis mftrs, adfcribi Deo ejusque divinae gratiae , cum unice fit donii Dei , quo nos beamur. Si autem qua-ratur : Unde hocfit, quod hic ftde donetur, ille autem non j hic fitlvetur , ille non ? iy. Ex Scr. S. qu ia hic verbo & facramentis,quibus mediantibus Spiritus San&us in nobis regenerationem operatur i.Pet. 1, 23. Joh. 3, 5. Acl. 3, 5. i.Cor. 12,13. utitur,ille non , fed refpuitjg«A»>< t« Szh, Luc.7,^0. JlleSpiritui S. qui paratuseft omnibus per verbum &facra- mcnta fidem conferre,non refiftit; hicautem leCifik, Actor>7,fi.

H*c

Haec eft ratio . nulla hic opus eft grntia pra?detcrminante& voluntace irrefiftibilileu decretoabfoluto.

§. 30. Unde etiam quaeftionem illam : Unde fit, quod bic prs, aliofidem ex verbo conceperit ? facile nobis (blvit HodomoriaCal- vm. B. Dn. D.nannbavverip.m. 1878. />/uw/. IX. quia fcil. hic pae- dagogicis viribusnon eftabufus,quianon refiftit divinaegra- tiae , KA^ropfiAv non impedi vit ; atque hinc dignus palli ve, non a&ive, comparative , non pofiti ve, Mattb. 10, 1 1 .

JT. 31. Quid autem ? fiquisobjiciat, qubdetiamw»- refi-

flentiabtSp. S. opus? Hicenim eft,qui tum naturaiem, rum

actualem,fimplicem ac vincibilem hominis irregeniti repu-

gnantiam inhibet ac refraenat, ne fiat affectata & morofa, ut U>-

quitur Theologia Pofit. D. Kbnigii p. m. 15)7. §. fof. ly. Re-

ftiflimehafcfefehabent fed obfervandum (i.j quod,etii quis

largiatur ,e(Te in hominis arbitrio,morose non rcfiftere.non

tamen inde fequatur Pelagianifmus. Ratio quia (*.) Jlla Non- Re-

fifientia noneftaliquid />»////>/ fed negativi, quohomo paffivefc

habetj In Controverfiisautem interNos ScPelagianos ac Syn-

eroifl.ts controvertitur de Liberi arbitrii viribut p<>fittvii'J2.)1<li-

hil facitilla non-refiflentta ad*eonverfionem£zc\<zb.cor>dttioNega~

ttvafubjetfo convertendo neceffar/a, uti alias abft.nemia a

peccatis rcgnantibus dicitur condttio neceffaria fubj cto ju(ltfu.ihdo,

nec tamen facit aliquid ad juftificatione , feu qua mcdium,fea

quaconditiofinequanon. Verum(2.) nondumfacimus cum

his, qui AT0M-r?y//?£«r/4wdicunteiTefoliushominis;fed omnino

res itafefe habet,quemadmodum notavit Theol. Pofit Kbni-

gii,quodSp.S.fit,exrepugnanre facere non-repugnanrem.

§. 32. Eftautem probeobfervandum, quod in condtttonu- bus, quae converfionem praecedunt, eamque intrinfece non cjii- ttituunt, aliquid etiam fubjeclo rowvmwfl.-Jiitdandum , nimi- rumtantum,quantum virium habet in acrionibus pxdagogi.it» lccttone,meditatione & intelleclione fcriptur se , u b i ccia m requ ir . i u r gratia Sp. S.pr&venicns; fed hrec gratia pnevenicns non cxch.dtt omnes vires humanas , te homo ejusmodi comltuones , Suhj ': ci 0 co>. 'vertendo neceffarjas,padagogicas [KB. nondumefifern.o no- bis de ipfa converfione ) peragit quide fuis viribus,fed nmfolii,verum

£> 2 gratia

—————i " - ■ ' —————

gratia Spirttss* San.prsevenicnte ddjutus. Hoc paftomaner, quod Sp. S. refrcenet , ne fiat morofa , relu&antiam , & manec etiam,quod in homine culpa refideat,quod quidam morose refiftat , quidam non j hominis eit , gratia Sp. S . ad jutum pofle morose non refiftere : etfiejus nonfit, ita fe paflivehabere, ftfibi relinquatur.

§. ii. Namhorno,priusquam converfio perfkiatur,quaipfe concepta fide fpiritualiter vivere incipit, adhuc morruus eft, nec plus ad fui convcriionem conferre poteft, quam Lazjtrus ad fui refufcitationem Job. u, 4$, 44. verbafunt ExcDn.D JEgidq Mrau» (hijiquahabetin&tjp.fualnAUg.de Poemtentia Ninevitarum lit. D. §.5). tdit. nU. Quod ulterius declarat faepihs citatus & laudatus B. Dn. D. Dannb, in Hodom. Calvin.p. m. 1880. Pbant. IX. §. 43. Sicut, inq\iit,non-refiftentia corporis refufiitandi } morte non praexigit vitam pr&fentem\ita nec non-repugnantia pcedagogica ad converftonem pr&exu gn vitam ex regeneratione. Haecquae ha&enusadqu&ftionemill&m alias vexattfiimam de concur/u bominis ad ftti conyerfionem ex occafi- one notavimus,ut melius componantur,binas probe obfer- vandas ponimus diftinttiones, diftinguentes ic. inter vires p&- dagogicas &beaitficas j it, inttr non- ri*~fifientiam negativam& aclua- lem influxum admedia fa\ut\s:iHas&chanc etiam irregenitis lar- gimur : iftas8thunc iisdem denegamus. SOLl DEO GLORIA.

Praftantifitmoatcfcpereximio Dn.ReJJtondenti, Amicojuoperdilefloi

VUlt Deus, ut fiant homines , quotcunquc creavit, Salvi.ntc peflum funditus ullus cat ; NamChriftus cum mortc fua , tum lcgis honore

Promeruit vitam , quse fine finc beat, Et meruit cun&is vita hne fine potiri,

Quifidc, quod meruit Jcfus,habcre volunt* Utquc velint.i d * ipfc dcdit , dum femina vcrbi

Sparfit,&his lacrar flumina junxitaqus. Nafcirur inde fides , quse cceli dona prehendit,

Ex fidr juftitiat fruft us , & alma falus. Hsc, SCHUMANNE , doeet tua diflcrtatio , quarc Gratulor ,atquc precor falvus ut ipfc fics«

Btnevot. E.fecit

PrsfesExercitii,

f 1 tr 1 s.